Derin kazı iksası, bir yapının bodrum katları, otoparkı veya temeli için açılan çukurun kenarlarını, kazı süresince güvenle ayakta tutan geçici ya da kalıcı sistemdir. Kazı derinleştikçe hem toprağın hem de yeraltı suyunun perdeye uyguladığı itki artar; bu yüzden iksa, kazının ilk gününden temel betonunun tamamlandığı güne kadar şantiyenin en kritik unsurlarından biridir. Bursa Palplanş olarak bu işin palplanş perdeli kısmına odaklanıyoruz: perdenin çakılması, kuşak ve destek düzeninin kurulması, kazıyla birlikte aşamalı ilerleme ve iş sonunda söküm.
Bursa'da Derin Kazı İksası Neden Önemli?
Bursa'nın yapılaşması, birbirinden çok farklı zeminlerin üzerine kurulmuştur. Bu da her derin kazının kendi koşullarıyla ele alınmasını gerektirir:
- Nilüfer ve ova kesimi: Yeni konut projelerinde iki ya da üç bodrum katı yaygınlaşıyor. Bazı bölgelerde sığ yeraltı suyu ve alüvyon tabakalar nedeniyle perdenin hem toprağı hem suyu tutması gerekir.
- Osmangazi ve Yıldırım: Kentsel dönüşüm parselleri genellikle dar ve bitişik nizamdır. Komşu binanın temeli kazı kenarına çok yakın olduğunda iksa, komşu yapının güvenliği için de bir koruma görevi görür.
- Uludağ eteğine yakın bölgeler: Eğimli parsellerde kazının bir tarafı daha yüksek toprak itkisine maruz kalır; dolgu ve ayrışmış kaya geçişleri çakımı zorlaştırabilir.
- Sanayi alanları: Nilüfer, Demirtaş, Kestel ve İnegöl çevresindeki fabrika yatırımlarında pompa çukurları, makine temelleri ve arıtma havuzları derin ve geniş kazılar gerektirebilir.
Bölgenin deprem riski de tasarımda göz ardı edilmez. Bu konuyu Bursa'da deprem riski ve derin kazı iksası yazımızda ayrıca ele aldık.
Hangi Perde Sistemi Kullanılır?
Palplanş perde, kazı derinliğine ve zemin parametrelerine göre üç ana biçimde çalışabilir. Seçim, iksa projesini hazırlayan mühendisin hesaplarına dayanır:
Konsol perde
Görece sığ kazılarda perde, yalnızca zemine gömülü kısmının sağladığı mesnetle ayakta durur. Destek elemanı gerektirmediği için kazı içi serbest kalır, ancak derinlik arttıkça uygulanabilirliği azalır.
Destekli perde
Kuşak kirişleri, boru destekler ve köşe destekleri ile perde, kazının karşı tarafına ya da köşelere yaslanır. Dar ve uzun kazılarda, ankraj yapılamayan kentsel parsellerde sıkça tercih edilir.
Ankrajlı perde
Perde, arkadaki zemine yerleştirilen ankrajlarla tutulur. Kazı içini desteklerden kurtarır, ancak ankrajın komşu parsel altına girip giremeyeceği, mülkiyet ve izin konuları önceden netleşmelidir.
Uygulama Adımları
- Zemin etüdü, iksa projesi ve komşu yapı tespitlerinin incelenmesi
- Perde hattının aplikasyonu ve kılavuz düzeninin kurulması
- Profillerin vibro çakıcı ile projedeki kota kadar çakılması
- Kazının ilk kademesinin açılması ve birinci sıra kuşak ile destek ya da ankraj montajı
- Kazı ilerledikçe sonraki kademelerin aynı düzenle tamamlanması
- Kazı tabanında su ve kabarma kontrolü, temel betonunun dökülmesi
- Bodrum perdeleri yükseldikçe desteklerin projedeki sırayla alınması ve sonunda palplanş sökümü
Sahada Dikkat Edilenler
- Ölçüm ve izleme: Perde üst kotunda yatay hareket ve komşu yapılarda oturma, kazı süresince düzenli takip edilmelidir.
- Kazı sırası: Destek montajından önce projede izin verilenden fazla kazı yapılmaması, iksa güvenliğinin temel şartıdır.
- Su yönetimi: Perde dibinden su gelmesi veya taban kabarması riskine karşı drenaj ve pompaj planı önceden hazırlanır.
- Kenar yükleri: Kazı kenarına iş makinesi, malzeme veya hafriyat yığılması, perdeye öngörülmeyen yük bindirebilir.
- Hava koşulları: Bursa'da kış aylarındaki yoğun yağışlar, kazı içinde su birikimini ve zeminin yumuşamasını hızlandırabilir.
Kentsel dönüşüm kazıları özelinde daha fazla bilgi için Osmangazi ve Yıldırım'da kentsel dönüşüm kazı iksası yazımızı okuyabilirsiniz. İksanın genel türleri için Bursa iksa rehberimize bakabilirsiniz.
Teklif İçin Gerekli Bilgiler
- Parselin konumu ve kazı alanının boyutları
- Kazı derinliği ve bodrum kat sayısı
- Zemin etüdü raporu, varsa yeraltı suyu seviyesi
- İksa projesi veya proje müellifinin iletişim bilgisi
- Komşu yapıların konumu ve durumu
- Planlanan iş takvimi ve perdenin kalıcı ya da geçici oluşu
Proje henüz hazırlanma aşamasındaysa, uygulayıcı gözüyle görüş paylaşmak için de sahaya gelebiliriz. Keşif talebi için iletişim sayfamızı kullanabilirsiniz.
Bursa projeniz için keşif ve fiyat teklifi alın. Her gün 08:00-20:00 arasında arayabilir ya da WhatsApp'tan yazabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Bursa'da kaç bodrum kata kadar palplanş iksa yapılabilir?
Bu, zemin koşullarına, yeraltı suyuna, profil boyuna ve destek ya da ankraj düzenine bağlıdır. Kesin karar, zemin etüdüne dayanan iksa projesiyle verilir.
Kentsel dönüşüm parselinde ankraj yapılabilir mi?
Ankrajlar çoğu zaman komşu parselin altına uzanır. Mülkiyet ve izin konuları çözülmeden ankraj uygulanmaz; bu durumda destekli perde gibi alternatifler değerlendirilir.
Derin kazı iksası için zemin etüdü şart mı?
Evet. Perde boyu, profil tipi ve destek düzeni zemin parametrelerine göre hesaplanır. Zemin etüdü olmadan güvenilir bir iksa projesi hazırlanamaz.